طوسى - نوّر اللّه مرقده در مبسوط « 1 » و ابن ادريس - رحمه اللّه تعالى در سراير « 2 » و نجم المحقّقين - روّح اللّه مضجعه در معتبر « 3 » و جمعى ديگر از اصحاب ، آن است كه : هرگاه سه جسم طاهر از اجسامى كه استعمال آنها در استنجاء حرام است ، مثل استخوان يا نان يا فاكهه يا غير آن از محترمات ، مستعمل شود بر وجهى كه قالع نجاست از محل باشد ، آن استعمال منشأ ترتّب اثم و عقوبت است و خروج از عهدهء تكليف در باب استنجاء به آن حاصل نيست ، بلكه بعد از آن ، استنجاء به اجسام جائزة الاستعمال واجب است ، اگر به سبب استعمال آن محترمات نجاست براز در حواشى محل منتشر نشده باشد و آب متعيّن است و استجمار كافى نيست اگر نجاست انتشار يافته باشد ، بنا بر آنكه استنجاء به طريق مأمور به به فعل نيامده است ، بلكه بر وجه منهيّ عنه واقع شده . و نيز مشروعيت استجمار از باب رخصت و تخفيف است و معاصى مناط رخصت نمىباشد و مانند سفر معصيت كه مسوّغ قصر نيست و تعمّد جنابت با علم به عدم امكان حصول آب ، كه مناط صحّت تيمم نيست . پس بايد كه بر مواقع اذن و ترخيص شارع مقصور باشد و نزد علامه « 4 » و فخر المحققين « 5 » و شهيد « 6 » و محقق « 7 » و جدّ متبحّر من « 8 » - قدّس اللّه تعالى أسرارهم أصحّ آن است كه استعمال محترمات حرام و موجب اثم و

--> ( 1 ) . المبسوط ، ج 1 ، ص 17 . ( 2 ) . السرائر ، ج 1 ، ص 96 . ( 3 ) . المعتبر ، ج 1 ، ص 133 . ( 4 ) . منتهى المطلب ، ج 1 ، ص 260 . ( 5 ) . ايضاح الفوائد ، ج 1 ، ص 14 . ( 6 ) . ذكرى الشيعة ، ج 1 ، ص 174 . ( 7 ) . المعتبر ، ج 1 ، ص 132 . ( 8 ) . كتاب او در دست نيست .